\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131,\u00a017 Kas\u0131m D\u00fcnya Kom\u015fular G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla kom\u015fuluk kavram\u0131n\u0131n sosyolojik boyutlar\u0131n\u0131 ve modern kent ya\u015fam\u0131n\u0131n bu ili\u015fkiler \u00fczerindeki etkilerini de\u011ferlendirdi.\u00a0<\/p>\n
Kom\u015fuluk, sosyal bir yak\u0131nl\u0131k<\/p>\n
Kom\u015fulu\u011fun, sosyolojik a\u00e7\u0131dan insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7evrede birbirleriyle kurduklar\u0131 sosyal ili\u015fkileri ifade etti\u011fini dile getiren Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201cBu ili\u015fkiler, duygusal destek, yard\u0131mla\u015fma, g\u00fcven ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sorumluluk gibi unsurlarla \u015fekillenir. Kom\u015fuluk, yaln\u0131zca co\u011frafi bir yak\u0131nl\u0131k de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve psikolojik ba\u011flar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir kavramd\u0131r. \u0130nsanlar, genellikle benzer ya\u015fam bi\u00e7imleri, de\u011ferler ve ihtiya\u00e7lar etraf\u0131nda bir araya gelirler ve bu, kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin temellerini olu\u015fturur.\u201d dedi.<\/p>\n
Geleneksel toplumlarda kom\u015fuluk kritik rol oynuyordu<\/p>\n
Geleneksel toplumlarda kom\u015fulu\u011fun, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sosyal a\u011f olu\u015fturdu\u011funu ve toplumsal ba\u011flar\u0131n peki\u015fmesinde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u0130nsanlar, kom\u015fular\u0131yla s\u00fcrekli etkile\u015fimde bulunur, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015f\u0131r ve g\u00fcvenlik konusunda birbirlerine destek olurlard\u0131. Kom\u015fuluk ili\u015fkileri, ayn\u0131 zamanda psikolojik destek sa\u011flamak ve aidiyet duygusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck bir i\u015flev g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Bu t\u00fcr ili\u015fkiler, toplumsal uyumun sa\u011flanmas\u0131nda da kritik bir rol oynard\u0131.\u201d diye anlatt\u0131.<\/p>\n
\u015eehirlerde kom\u015fuluk ba\u011flar\u0131 zay\u0131fl\u0131yor<\/p>\n
Ancak modern kent ya\u015fam\u0131 ile birlikte, apartmanlarda ve y\u00fcksek binalarda ya\u015fayan insanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, anonimle\u015fme ve sosyal izolasyon gibi olgular\u0131n kom\u015fuluk ili\u015fkilerini y\u00fczeysel hale getirdi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
\u201c\u0130nsanlar art\u0131k kom\u015fular\u0131n\u0131 tan\u0131mamakta ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimde bulunmamaktad\u0131r. 2024 y\u0131l\u0131nda Areda Survey’in T\u00fcrkiye genelinde yapt\u0131\u011f\u0131 geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 63,3’\u00fcn\u00fcn kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin eskisi kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczde 31,2’sinin ise bu ili\u015fkilerin tamamen sona erdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
AVM k\u00fclt\u00fcr\u00fc esnaf kom\u015fulu\u011funu da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc<\/p>\n
\u00c7ar\u015f\u0131da ve esnaf kom\u015fuluklar\u0131nda da benzer bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden mahalle ve \u00e7ar\u015f\u0131 esnaf\u0131, s\u0131k\u0131 sosyal ba\u011flar kurarak al\u0131\u015fveri\u015f ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirirdi. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015fyerlerinin anonimle\u015fmesi, al\u0131\u015fveri\u015f merkezlerinin (AVM) yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve m\u00fc\u015fteri ili\u015fkilerinin daha i\u015flevsel hale gelmesiyle birlikte, esnaf kom\u015fuluklar\u0131 da daha y\u00fczeysel ve \u00e7\u0131kar odakl\u0131 bir hale d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d<\/p>\n
\u015eehirle\u015fme ve bireyselle\u015fme, kom\u015fuluk ili\u015fkilerinde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaratt\u0131<\/p>\n
\u015eehirle\u015fme ve bireyselle\u015fmenin, kom\u015fuluk ili\u015fkilerinde belirgin bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc beraberinde getirdi\u011fini s\u00f6yleyen Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u015eehirle\u015fme, insanlar\u0131 fiziksel olarak birbirinden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, y\u00fcksek katl\u0131 binalarda ya\u015fayanlar aras\u0131nda kom\u015fuluk ba\u011flar\u0131 zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, bireyselle\u015fme e\u011filimleri, ki\u015fisel alan\u0131n ve mahremiyetin artmas\u0131na neden olmu\u015f, kom\u015fularla etkile\u015fimde bulunma iste\u011fi azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, kom\u015fuluk g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc gibi sorunlar, kom\u015fuluk ili\u015fkilerini olumsuz y\u00f6nde etkileyerek kom\u015fular\u0131n birbirlerinden uzakla\u015fmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Zamanla, bu tutumlar kom\u015fular\u0131 daha izole bir ya\u015fant\u0131ya s\u00fcr\u00fckler ve sosyal ba\u011flar\u0131n giderek zay\u0131flamas\u0131na yol a\u00e7ar. \u00a0Yaln\u0131zl\u0131k ve g\u00fcven kayb\u0131, sadece Bat\u0131 toplumlar\u0131na ait bir sorun olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, k\u00fcresel bir problem haline gelmi\u015ftir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Kom\u015fularla art\u0131k yaln\u0131zca ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda ileti\u015fim kuruluyor<\/p>\n
Apartman k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve site ya\u015fam\u0131n\u0131n, fiziksel yak\u0131nl\u0131k sa\u011flasa da sosyal etkile\u015fimi azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u0130nsanlar daha \u00e7ok kendi \u00f6zel alanlar\u0131na \u00e7ekildi ve kom\u015fularla yaln\u0131zca ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131nda ileti\u015fim kurmaya ba\u015flad\u0131. Bu durum, geleneksel kom\u015fuluk ba\u011flar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Eskiden mahallelerde yayg\u0131n olan s\u0131cak, samimi ili\u015fkiler ve yard\u0131mla\u015fma, apartmanlarda daha y\u00fczeysel hale geldi. \u00d6zellikle site ya\u015fam\u0131ndaki ortak alanlar (park, otopark, sosyal tesisler), insanlar\u0131n bir araya gelmesini sa\u011flamay\u0131 hedeflese de bu alanlarda bile ili\u015fkiler y\u00fczeysel kald\u0131. Ayr\u0131ca, dijitalle\u015fme s\u00fcreci, kom\u015fuluklar\u0131 daha ba\u011f\u0131ms\u0131z ve ge\u00e7ici hale getirdi; geleneksel s\u0131cak ili\u015fkilerin yerini ise daha sanal ve mesafeli ba\u011flar ald\u0131.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Kom\u015fular aras\u0131nda dayan\u0131\u015fma duygusu azald\u0131<\/p>\n
Geleneksel anlamda “kom\u015fu kom\u015funun k\u00fcl\u00fcne muhta\u00e7t\u0131r” s\u00f6z\u00fcn\u00fcn, kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin ne denli yak\u0131n ve \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u0130nsanlar, zor zamanlar\u0131nda birbirlerine maddi ya da manevi anlamda yard\u0131mc\u0131 olurdu ve bu anlay\u0131\u015f, sosyal dayan\u0131\u015fman\u0131n ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvenin temelini olu\u015fturuyordu. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu anlay\u0131\u015f giderek zay\u0131flam\u0131\u015f durumda. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde, bireyselle\u015fme ve ki\u015fisel alan\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte, \u2018kom\u015funun k\u00fcl\u00fcne muhta\u00e7 olmak\u2019 gibi bir dayan\u0131\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131 daha nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kom\u015fuluk ili\u015fkileri, genellikle yaln\u0131zca ihtiya\u00e7 anlar\u0131nda \u015fekillenmeye ba\u015flam\u0131\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma ve dayan\u0131\u015fma duygusu ise giderek azalm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin bazen sosyal stat\u00fcyle de ili\u015fkilendirilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201cY\u00fcksek gelir gruplar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerde, kom\u015fular aras\u0131ndaki ili\u015fkiler daha y\u00fczeysel ve rekabet\u00e7i hale gelebiliyor. Bu durum, kom\u015fulu\u011fun geleneksel anlamda \u2018yard\u0131mla\u015fma\u2019 ve \u2018payla\u015fma\u2019dan ziyade, \u2018toplumsal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck\u2019 ve \u2018sosyal stat\u00fc\u2019 \u00fczerinden \u015fekillenmesine neden olabiliyor.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n
Kom\u015fuluk ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrenler hala var<\/p>\n
T\u00fcrk toplumunda, hatta metropollerde bile, s\u0131cak ve dayan\u0131\u015fmac\u0131 kom\u015fuluk ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrenlerin hala var oldu\u011funu dile getiren Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u00d6zellikle mahalle k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu yerlerde veya k\u00fc\u00e7\u00fck apartmanlarda, insanlar aras\u0131nda g\u00fcven ve yard\u0131mla\u015fma hala \u00f6nemli bir yer tutuyor.\u201d dedi.<\/p>\n
\u00c7at kap\u0131 misafirlik anlay\u0131\u015f\u0131 tamamen kayboldu<\/p>\n
Modern ya\u015famda mahremiyetin giderek daha de\u011ferli hale geldi\u011fini ve bunun, kom\u015fuluk ili\u015fkilerine yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u0130nsanlar, \u00f6zel hayatlar\u0131na daha fazla sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini istemekte ve bu y\u00fczden kom\u015fular\u0131yla daha az etkile\u015fimde bulunmay\u0131 tercih etmektedirler. Mahremiyetin artan \u00f6nemi, kom\u015fuluk mesafelerini geni\u015fletmi\u015f ve insanlar aras\u0131nda daha \u00e7ekingen, y\u00fczeysel ili\u015fkiler olu\u015fmu\u015ftur. \u00c7at kap\u0131 misafirlik anlay\u0131\u015f\u0131 da neredeyse tamamen kaybolmu\u015ftur.\u00a0Eskiden kom\u015fular birbirlerine rahatl\u0131kla misafir olabiliyorken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde izinsiz ziyaretler genellikle ho\u015f kar\u015f\u0131lanmamaktad\u0131r.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
WhatsApp kom\u015fu gruplar\u0131 istenmeyen gerginliklere de neden oluyor<\/p>\n
Dijital \u00e7a\u011f, kom\u015fuluk kavram\u0131n\u0131 sanal ortamda yeniden \u015fekillendirildi\u011fini de ifade eden Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cWhatsApp gruplar\u0131, sosyal medya ve \u00e7evrim i\u00e7i forumlar, kom\u015fular\u0131n sadece bilgi payla\u015f\u0131m\u0131nda bulunmalar\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenlik sorunlar\u0131 ya da acil durumlar gibi durumlarda ortak \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmelerini sa\u011fl\u0131yor. Bu sayede fiziksel olarak bir araya gelmeden de etkile\u015fimde bulunulabiliyor. Yine de t\u00fcm bu kolayl\u0131klara ra\u011fmen sanal kom\u015fuluklar, geleneksel ili\u015fkilerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve samimiyetini yans\u0131tam\u0131yor. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin daha y\u00fczeysel ve dayan\u0131\u015fman\u0131n daha zay\u0131f olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Ayr\u0131ca dijital etkile\u015fimler bazen yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalara veya gerginliklere de yol a\u00e7abiliyor. Bir bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 ya da yorum, kom\u015fular aras\u0131nda istenmeyen gerginliklere de neden olabiliyor.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n
Yaln\u0131z ya\u015fayan ya\u015fl\u0131lar veya \u00e7ocuklu aileler i\u00e7in kom\u015fuluk hala \u00f6nemli<\/p>\n
Kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin, toplumsal dayan\u0131\u015fman\u0131n temeli olan \u00f6nemli bir sosyal olgu oldu\u011funu belirten Prof. Dr. S\u00fcleymanl\u0131, \u201cAncak modern toplumun dinamikleri, \u015fehirle\u015fme, bireyselle\u015fme ve dijitalle\u015fme gibi fakt\u00f6rler bu ba\u011flar\u0131 zay\u0131flatm\u0131\u015f, yerine daha izole bir ya\u015fam tarz\u0131 getirmi\u015ftir. Kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin yeniden g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in y\u00fcz y\u00fcze etkile\u015fimin te\u015fvik edilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Sosyal izolasyonun artt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, kom\u015fuluk ili\u015fkileri yaln\u0131zl\u0131kla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak ad\u0131na \u00f6nemli bir ara\u00e7 olabilir. Basit bir selam bile bu ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendiren etkili bir ad\u0131m olabilir. \u00d6zellikle yaln\u0131z ya\u015fayan ya\u015fl\u0131lar veya \u00e7ocuklu aileler i\u00e7in kom\u015fular aras\u0131nda s\u0131cak bir selam bile hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan, Prof. Dr. Nevzat Tarhan\u2019\u0131n \u2018Kom\u015fuluk ili\u015fkisi toplumu ayakta tutar\u2019 s\u00f6z\u00fc, yaln\u0131zl\u0131k ve g\u00fcvensizlik gibi toplumsal sorunlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ad\u0131na daha da anlam kazan\u0131yor.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Sosyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Prof. Dr. Ebulfez S\u00fcleymanl\u0131,\u00a017 Kas\u0131m D\u00fcnya Kom\u015fular G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla kom\u015fuluk kavram\u0131n\u0131n sosyolojik boyutlar\u0131n\u0131 ve modern kent ya\u015fam\u0131n\u0131n bu ili\u015fkiler \u00fczerindeki etkilerini de\u011ferlendirdi.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6007,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[3169,3170,3168,663,2732],"class_list":["post-6006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-ebulfez","tag-iliskilerinin","tag-komsuluk","tag-sosyal","tag-suleymanli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6006"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6006\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}