\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi M\u00fchendislik ve Do\u011fa Bilimleri Fak\u00fcltesi Yaz\u0131l\u0131m M\u00fchendisli\u011fi (\u0130ngilizce) B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201c\u00f6l\u00fc internet teorisi\u201d ni de\u011ferlendirdi.<\/p>\n
“\u00d6l\u00fc internet teorisi\u201d ne anlama geliyor?<\/p>\n
“\u00d6l\u00fc internet teorisi\u201dnin, internetin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ald\u0131\u011f\u0131 yap\u0131sal bi\u00e7imi tart\u0131\u015fmaya a\u00e7an spek\u00fclatif bir kavram oldu\u011funu ve dijital ekosistemlerin ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc anlamada metaforik bir i\u015flev ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201cTeorinin baz\u0131 bile\u015fenlerinin \u00f6zellikle insan merkezli etkile\u015fimlerin azalmas\u0131, yapay i\u00e7eriklerin \u00e7o\u011falmas\u0131 ve kolektif dijital haf\u0131zan\u0131n bozulmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir \u00e7er\u00e7eve sundu\u011funu g\u00f6steriyor. \u0130nsanlar\u0131n da \u00f6zg\u00fcn eforlar\u0131na olan e\u011filimi de azal\u0131yor ve bu da \u00fcretilen d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7eri\u011finin \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tl\u0131yor.\u201d dedi.<\/p>\n
Forumlar ve bloglar, internetin \u2018insani dokusunu\u2019 olu\u015fturan en \u00f6nemli unsurlard\u0131<\/p>\n
\u0130nternetin ilk d\u00f6nemlerinde forumlar, bloglar ve a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fma platformlar\u0131n\u0131n, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hem bilgi \u00fcretti\u011fi hem de birbirini do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 sosyal alanlar oldu\u011funu hat\u0131rlatan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201cO d\u00f6nemin tart\u0131\u015fmalar\u0131, deneyimler ve kolektif \u00fcretimler, internetin \u2018insani dokusunu\u2019 olu\u015fturan en \u00f6nemli unsurlard\u0131. Tabii burada insanlar\u0131n uzun s\u00fcre d\u00fc\u015f\u00fcnerek verdi\u011fi yan\u0131tlar\u0131 ve tart\u0131\u015fmalar\u0131n derinli\u011fini ak\u0131lda tutmak gerek. Ancak bug\u00fcn bu i\u00e7eriklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc ya eri\u015filemez durumda ya da algoritmik ak\u0131\u015flar\u0131n aras\u0131nda ula\u015f\u0131lamaz durumda. Eski forumlar kapand\u0131, ar\u015fivler bozuldu ve milyonlarca kullan\u0131c\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 indekslenemez, dolay\u0131s\u0131yla do\u011frulanamaz bir ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Dijital haf\u0131za da insan haf\u0131zas\u0131nda oldu\u011fu gibi k\u0131r\u0131lgan bir yap\u0131ya sahip\u00a0<\/p>\n
Bu kaybolu\u015fun yaln\u0131zca teknik bir sorun de\u011fil ayn\u0131 zamanda dijital haf\u0131zan\u0131n insan haf\u0131zas\u0131nda oldu\u011fu gibi k\u0131r\u0131lgan bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funa dair bir benzerlik oldu\u011funa da i\u015faret eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
\u201cArt\u0131k internet, ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck organik tart\u0131\u015fmalar\u0131 saklayan bir alan olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, y\u00fczeysel ve tekrarlayan yapay i\u00e7eriklerin hakim oldu\u011fu bir ak\u0131\u015f mant\u0131\u011f\u0131na evrilmi\u015f durumda. Bu noktada yapay zeka hal\u00fcsinasyonlar\u0131 kritik bir rol oynuyor. \u00dcretken modellerin zaman zaman do\u011frulanmam\u0131\u015f, uydurulmu\u015f ya da ba\u011flamdan kopuk bilgiler \u00fcretmesi, zaten eri\u015fimi zorla\u015fm\u0131\u015f olan eski dijital tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00fczerine ek bir belirsizlik katman\u0131 ekliyor. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, dijital ge\u00e7mi\u015f hem kayboluyor hem de yerine yapay bir ge\u00e7mi\u015f \u00fcretiliyor. \u0130\u015fin \u00f6z\u00fc \u00f6zg\u00fcn insan i\u00e7eri\u011fi k\u00f6relirken bu y\u0131pranm\u0131\u015f ve k\u00f6relmi\u015f b\u00f6lgeleri yapay zekan\u0131n hal\u00fcsinasyonlar\u0131 kapat\u0131yor. Ger\u00e7ek bellek silinirken, yerini sim\u00fcle edilmi\u015f bir bellek al\u0131yor.\u201d<\/p>\n
Yapay zeka tabanl\u0131 arama, yeni bir anlat\u0131 \u00fcretebiliyor<\/p>\n
\u201cGe\u00e7mi\u015fte ger\u00e7ekten ne tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve bug\u00fcn ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgi bunun ne kadar\u0131n\u0131 do\u011fru temsil ediyor?\u201d sorusuna net bir yan\u0131t vermenin giderek zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc yapay zeka tabanl\u0131 arama, \u00f6zetleme ve i\u00e7erik \u00fcretim sistemleri, ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011fu gibi aktarmak yerine, veriler aras\u0131nda benzerlik temelli yeni bir anlat\u0131 \u00fcretebiliyor. Kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in ger\u00e7ek tart\u0131\u015fmalarla algoritmik yeniden \u00fcretimler aras\u0131ndaki fark\u0131n ay\u0131rt edilememesi, bili\u015fsel d\u00fczeyde ciddi bir karma\u015fa yarat\u0131yor. Bu da insan\u0131n ger\u00e7ekten biraz uzak dahi olsa y\u00fcksek do\u011frulukta olan \u00f6zg\u00fcn ifadesinin \u00fcretkenlik alan\u0131n\u0131 daralt\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
\u2018Dijital haf\u0131za\u2019 giderek daha \u00e7ok sim\u00fclatif bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor<\/p>\n
N\u00f6robilimsel a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu durumun insan zihninin g\u00fcven mekanizmas\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiledi\u011fini kaydeden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201cZihin, do\u011frulanabilir tarihsel izlere ihtiya\u00e7 duyar. Oysa internetteki tart\u0131\u015fmalar kaybolup, yerlerini yapay sentezlere b\u0131rakt\u0131k\u00e7a, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u2018dijital haf\u0131za\u2019 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey giderek daha \u00e7ok sim\u00fclatif bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu da ger\u00e7ek bilginin izlenebilirli\u011fini zay\u0131flat\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla ben \u00d6l\u00fc \u0130nternet Teorisi\u2019ni, internetin tamamen \u2018\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc\u2019 iddias\u0131ndan \u00e7ok, dijital haf\u0131zan\u0131n yapayla\u015fmas\u0131 ve insan katk\u0131s\u0131n\u0131n sessizce ve fark edilmeden geri plana itilmesi anlam\u0131nda ele al\u0131yorum.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n
\u0130nternetin sessiz kaybolu\u015fu \u00f6l\u00fcm m\u00fc?<\/p>\n
\u0130nternetin sessiz kaybolu\u015funun yeni d\u00fczene al\u0131\u015fm\u0131\u015f insan i\u00e7in bir \u00f6l\u00fcm olarak ifade edildi\u011fini dile getiren Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201cYeni d\u00fcnya kavram\u0131 da bu kaybolu\u015fu internetin \u00f6l\u00fcm\u00fc olarak nitelendiriyor. Bu ba\u011flamda as\u0131l mesele i\u00e7erik \u00fcretiminin miktar\u0131 de\u011fil, kayna\u011f\u0131n\u0131n insandan uzakla\u015fmas\u0131 ve ge\u00e7mi\u015fe dair referanslar\u0131n do\u011frulanabilirli\u011finin giderek zorla\u015fmas\u0131d\u0131r. \u0130nternetin ya\u015fayan haf\u0131zas\u0131 silikle\u015firken, yapay zeka sistemleri bu bo\u015flu\u011fu kendi kurgusal \u00fcretimleriyle doldurmaya ba\u015fl\u0131yor.\u201d dedi.<\/p>\n
Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, s\u00f6zlerini gelece\u011fe y\u00f6nelik \u00f6nemli bir soru i\u015faretiyle tamamlad\u0131:<\/p>\n
\u201cGer\u00e7ek dijital ge\u00e7mi\u015fi kaybetti\u011fimizde, gelecekte \u00fcretece\u011fimiz bilgi hangi temele dayanacak? Sorulara yan\u0131t ar\u0131yorken soru \u00fcretebilecek \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerimizi ne kadar kaybedece\u011fiz? Bu sorular da muhtemelen \u2018\u00f6l\u00fc zihinler teorisi\u2019 gibi kavramlarla kar\u015f\u0131m\u0131za, insan \u00fcretkenli\u011finin \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemde \u00e7\u0131kacak.\u201d\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi M\u00fchendislik ve Do\u011fa Bilimleri Fak\u00fcltesi Yaz\u0131l\u0131m M\u00fchendisli\u011fi (\u0130ngilizce) B\u00f6l\u00fcm\u00fc Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Mehmet Kaan \u0130ldiz, \u201c\u00f6l\u00fc internet teorisi\u201d ni de\u011ferlendirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7671,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[462,3737,3739,678,3738],"class_list":["post-7670","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-dijital","tag-ildiz","tag-internetin","tag-mehmet","tag-teorisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7670","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7670"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7670\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}