\u0130stinye \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. S. Ufuk Yurdalan, 3 Aral\u0131k D\u00fcnya Engelliler G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda engelli bireylerin T\u00fcrkiye\u2019de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 temel sorunlara ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerde bulundu. T\u00dc\u0130K\u2019in n\u00fcfus ve konut ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda en az bir engeli olan bireylerin oran\u0131 y\u00fczde 6,9, Ulusal Engelli Veri Sistemi\u2019ne kay\u0131tl\u0131 engelli birey say\u0131s\u0131 ise yakla\u015f\u0131k 4,5 milyon ki\u015fi olarak bildirilmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin 87 milyon 774 bin 194 ki\u015filik n\u00fcfusu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, her g\u00fcn milyonlarca ki\u015fi eri\u015filebilirlik, e\u011fitim, istihdam ve toplumsal kat\u0131l\u0131m alanlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u201cEri\u015filebilirlik h\u00e2l\u00e2 en b\u00fcy\u00fck bariyer\u201d<\/p>\n
Prof. Dr. Yurdalan, engelli bireylerin en \u00f6nemli problemlerinden birinin eri\u015filebilirlik oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti: \u00a0<\/p>\n
\u201cFiziksel eri\u015filebilirlik olarak rampalar, asans\u00f6rler, uygun yaya yollar\u0131, engelsiz tuvaletler ve engelli park yerleri gibi alt yap\u0131 yetersizliklerini s\u0131ralayabiliriz. Dijital eri\u015filebilirlikte ise web siteleri, mobil uygulamalar ve dijital hizmet platformlar\u0131n\u0131n engellilere uygun tasarlanmamas\u0131 veya edinebilmeleri sorunlar aras\u0131nda. Engellilerin e\u011fitim ve istihdam f\u0131rsatlar\u0131na eri\u015fimi de s\u0131n\u0131rl\u0131 olabiliyor. \u0130\u015f bulmada ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve \u00f6nyarg\u0131lar ile engellenebiliyorlar, oysa t\u00fcm bu alanlara eri\u015fimleri bir hak, insan onuru meselesi\u201d.\u00a0<\/p>\n
G\u00f6rme ve duyma engellilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel g\u00fc\u00e7l\u00fckler<\/p>\n
Prof. Dr. Yurdalan, g\u00f6rme engelli bireylerin \u00f6zellikle e\u011fitim, istihdam ve sosyal hayata kat\u0131l\u0131mda ek bariyerlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, ili\u015fkili teknolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden ekran okuyucular, yapay zek\u00e2 uygulamalar\u0131 ve sesli y\u00f6nlendirme sistemlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti. Bankac\u0131l\u0131k hizmetlerinde \u201c\u015fahit istenmesi\u201d uygulamas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatarak bu durumun bankac\u0131l\u0131k mevzuat\u0131 ve teknolojik sistemlerle a\u015f\u0131labilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n
Duyma engellilerin ise en b\u00fcy\u00fck sorununun ileti\u015fim engelleri oldu\u011funa de\u011finen Yurdalan, \u201cUygun \u00f6\u011fretim materyallerinin ve destek hizmetlerinin eksikli\u011fi e\u011fitimde e\u015fitsizlik yarat\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde \u201ci\u015f verenlerin i\u015f yerlerinde duyma engellilere ili\u015fkin endi\u015feleri istihdam edilmelerini olumsuz etkileyebiliyor\u201d dedi. Yine duyma engelliler toplumsal etkinliklere kat\u0131l\u0131mda da ileti\u015fim zorluklar\u0131 nedeniyle \u00e7ekimser kalarak sosyal ya\u015famdan izole olabiliyor. \u00a0<\/p>\n
\u201cEngelli bireylerin g\u00fc\u00e7lenmesi i\u00e7in sosyal projeler \u015fart\u201d<\/p>\n
Prof. Dr. Yurdalan, engelli bireylerin toplumda kendilerini daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00f6zg\u00fcr hissedebilmeleri i\u00e7in geni\u015f kapsaml\u0131 sosyal projelere ihtiya\u00e7 oldu\u011funu belirterek baz\u0131 \u00f6nerilerde bulundu:<\/p>\n
\u201cBilgisayar, el sanatlar\u0131, teknik beceriler gibi i\u015f yeterlilikleri sa\u011flayan mesleki e\u011fitim at\u00f6lyeleri yap\u0131lmal\u0131.CV haz\u0131rlama, m\u00fclakat e\u011fitimi, giri\u015fimcilik dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 gibi istihdam destekleri sa\u011flanmal\u0131. Sanat, k\u00fclt\u00fcr ve g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck projeleri yoluyla sosyal kat\u0131l\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 faaliyetler ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli. Sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve sosyal hizmetlere eri\u015fimi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in de eri\u015fimi kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 toplumsal hizmet projeleri strateji olmal\u0131\u201d.\u00a0<\/p>\n
\u015eehirlerdeki en kritik sorunlar: Ula\u015f\u0131m ve altyap\u0131<\/p>\n
Yurdalan, \u015fehirlerin engelli dostu olmas\u0131 i\u00e7in at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlardan \u00f6rnekler verdi:\u00a0<\/p>\n
\u201cYaya yollar\u0131, rampalar, asans\u00f6rler ve toplu ta\u015f\u0131ma duraklar\u0131 yeniden d\u00fczenlenmeli. Toplu ta\u015f\u0131mada engelli \u00f6nceli\u011fi ve g\u00fcvenli seyahat \u00e7\u00f6z\u00fcmleri hayata ge\u00e7irilmeli. Kamu kurumlar\u0131nda h\u0131zl\u0131 randevu ve engellilere \u00f6zel i\u015flem saatleri olu\u015fturulmal\u0131. Yeni tasar\u0131mlarda engelli dostu teknolojiler zorunlu hale getirilmeli. Merkezi noktalarda trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131 ve yaya ge\u00e7i\u015fleri engelli kullan\u0131m\u0131na g\u00f6re ayarlanmal\u0131. S\u00fcrekli ihtiya\u00e7 analizleri yap\u0131larak engelli transferleri ve resmi i\u015flemlerini kolayla\u015ft\u0131racak bilimsel projeler desteklenmeli.\u201d<\/p>\n
Yenilik\u00e7i teknolojiler ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor<\/p>\n
Engelli bireyler i\u00e7in geli\u015ftirilen teknolojilerin onlara b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131klar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z eden Prof. Dr. Yurdalan, yapay zek\u00e2 destekli uygulamalar\u0131n h\u0131zla yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kullan\u0131lan ba\u015fl\u0131ca teknolojiler aras\u0131nda Be My Eyes, Microsoft Seeing AI, Ava, Apollon G\u00f6zl\u00fck, WeWALK ak\u0131ll\u0131 baston, EyeSense, Otsimo gibi uygulamalar yer al\u0131yor. \u201cTeknoloji, engelli bireylerin sesini duyurmada ve fonksiyonel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmada \u00e7ok \u00f6nemli bir e\u015fitlik arac\u0131 haline geldi\u201d diyen Yurdalan, bu alanda kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn ortak projeler geli\u015ftirmesinin etkin bir yol oldu\u011funu i\u015faret etti.<\/p>\n
\u201cYasal te\u015fvik var, insani sorumluluk daha b\u00fcy\u00fck\u201d<\/p>\n
Engelli \u00e7al\u0131\u015fan istihdam eden i\u015fverenlere sa\u011flanan prim deste\u011finin \u00f6nemine de\u011finen Yurdalan, mevcut te\u015fvikler d\u0131\u015f\u0131nda \u015fu \u00f6nerilerde bulundu:<\/p>\n
\u201cEngelli \u00e7al\u0131\u015fanlara f\u0131rsat verme k\u00fclt\u00fcr\u00fc bir \u015firketin toplumsal sorumluluk bilincinin g\u00f6stergesidir. Engellilerin \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131 onlar\u0131n gereksinimlerine uygun d\u00fczenlenmeli. Esnek veya verim odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma modelleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, saat bazl\u0131 i\u015f paketleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Engelli \u00e7al\u0131\u015fanlar yetkin olduklar\u0131 alanlarda istihdam edilmeli. Ulusal ve uluslararas\u0131 fonlarla iyi uygulama \u00f6rnekleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131. \u00c7ocu\u011fu olan engelli \u00e7al\u0131\u015fanlara e\u011fitim deste\u011fi verilmeli\u201d<\/p>\n
\u201cEngelsiz bir T\u00fcrkiye m\u00fcmk\u00fcn\u201d<\/p>\n
Prof. Dr. S. Ufuk Yurdalan, 3 Aral\u0131k D\u00fcnya Engelliler G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn bir fark\u0131ndal\u0131k g\u00fcn\u00fc olmakla kalmay\u0131p, \u00f6tesine ge\u00e7mesi gerekti\u011fini vurgulayarak s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:\u00a0<\/p>\n
\u201cToplumsal ya\u015fam\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda engelleri kald\u0131rmak, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir politika ve irade gerektirir. Fiziksel, dijital ve sosyal engelleri birlikte kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda t\u00fcm bireylerin e\u015fit, \u00f6zg\u00fcr ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrebilece\u011fi bir T\u00fcrkiye\u2019de 3 Aral\u0131k\u2019lar engelsiz engelliler g\u00fcn\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015febilir.\u201d<\/p>\n
Bunun bir \u00f6rne\u011fi olarak \u00dcniversitemiz Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyemiz Dr. Mirsad Alkan\u2019\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde tamamlanan\u00a0T\u00dcB\u0130TAK 4008-\u00d6zel Gereksinimi olan Bireylere Y\u00f6nelik Kapsay\u0131c\u0131 Toplum Uygulamalar\u0131\u00a0projesi kapsam\u0131nda 23 Ekim 2025\u2019te Vadi Kamp\u00fcs\u2019te \u00a0\u201dParalimpik Sporcu Festivali: \u00d6\u011fren, Bilin\u00e7len, Yetene\u011fini Ke\u015ffet, Sporcularla Oyna\u201d etkinli\u011fi geni\u015f kat\u0131l\u0131mla ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f; T\u00dcB\u0130TAK projenin devam etmesi y\u00f6n\u00fcnde karar olu\u015fturmu\u015ftur.\u201d \u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130stinye \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Fak\u00fcltesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. S. Ufuk Yurdalan, 3 Aral\u0131k D\u00fcnya Engelliler G\u00fcn\u00fc kapsam\u0131nda engelli bireylerin T\u00fcrkiye\u2019de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 temel sorunlara ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerine ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8529,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[995,370,76,663,3995],"class_list":["post-8528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-bireylerin","tag-engelli","tag-istihdam","tag-sosyal","tag-yurdalan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8528\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}