\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop,\u00a03 Aral\u0131k D\u00fcnya Engelliler G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikli bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rleri de\u011ferlendirdi. \u00a0<\/p>\n
Engellilik bireyin mizac\u0131na g\u00f6re olumlu veya olumsuz etkiler g\u00f6sterebiliyor<\/p>\n
Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, engellili\u011fin do\u011fu\u015ftan, kaza sonucu veya uzun s\u00fcren bir hastal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak organ bozuklu\u011fu ya da yoklu\u011fu nedeniyle bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerde \u00e7e\u015fitli derecelerde kay\u0131p olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek, \u201cBaz\u0131 bireyler engelli olarak do\u011farken, baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in engellilik ya\u015fam\u0131n herhangi bir d\u00f6neminde aniden ortaya \u00e7\u0131kabilir veya zaman i\u00e7inde yava\u015f yava\u015f geli\u015febilir. Bu iki durumun psikolojik etkileri farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. Bireyin mizac\u0131, ki\u015filik \u00f6zellikleri ve sahip oldu\u011fu psikolojik, sosyal, \u00e7evresel ve finansal kaynaklar, \u00f6zellikli bireylerin iyi olu\u015fu \u00fczerinde olumlu veya olumsuz etkiler g\u00f6sterebilir.\u201d dedi.<\/p>\n
\u00d6zellikli bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fartlara da ba\u011fl\u0131<\/p>\n
Psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, bireyin stresli ve zorlay\u0131c\u0131 ya\u015fam deneyimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda uyum sa\u011flayabilme, esneklik g\u00f6sterebilme ve g\u00fc\u00e7lenerek ilerleyebilme yetene\u011fi oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Aytop, \u201cEngellilik deneyimi psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 hem olumlu hem olumsuz y\u00f6nde etkileyebilir. Engellilik deneyimi, bireyleri ya\u015fam\u0131n zorluklar\u0131na kar\u015f\u0131 daha sab\u0131rl\u0131, esnek, uyumlu ve anlay\u0131\u015fl\u0131 olmaya te\u015fvik edebilir. Bu s\u00fcre\u00e7, problem \u00e7\u00f6zme becerilerini geli\u015ftirmelerine ve mevcut \u015fartlar\u0131 daha yarat\u0131c\u0131 ve i\u015flevsel kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenmelerine katk\u0131 sa\u011flayabilir. \u00d6te yandan, e\u015flik eden ruhsal ve fiziksel rahats\u0131zl\u0131klar, engele ba\u011fl\u0131 geli\u015fen fiziksel s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar, toplumsal \u00f6nyarg\u0131lara ve etiketlemelere maruz kalmak, d\u0131\u015flanmak, sosyal izolasyon, \u00e7e\u015fitli imkanlara eri\u015filebilirlik sorunlar\u0131 (e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, istihdam gibi), ekonomik zorluklar bireyin \u00f6z-\u015fefkatini, \u00f6z-sayg\u0131s\u0131n\u0131, \u00f6z-de\u011ferini, \u00f6z yeterli\u011fini, \u00f6z- fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisi ve \u00e7evresi \u00fczerindeki kontrol hissini, umudunu, ya\u015fam doyumunu, motivasyonunu, ki\u015filer aras\u0131 ili\u015fkilerini olumsuz y\u00f6nde etkileyerek\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zedeleyebilir.\u201d diye konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n
\u00d6zellikli bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran fakt\u00f6rler neler?<\/p>\n
Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop,\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran fakt\u00f6rlere i\u015faret ederek, \u201cBireyin \u00f6z-\u015fefkati, \u00f6z-sayg\u0131s\u0131, \u00f6z-de\u011feri, \u00f6z-yeterli\u011fi, \u00f6z-fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131, kendini kabul\u00fc, anlam ve ama\u00e7 aray\u0131\u015f\u0131, erdemleri ve karakter g\u00fc\u00e7leri ile etkili ileti\u015fim ve empati becerileri, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren \u00f6nemli psikolojik kaynaklar aras\u0131nda yer al\u0131yor. Ayr\u0131ca aile i\u00e7i sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f, adil g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve de\u011fi\u015fen ko\u015fullara uyum, bireyin kendini de\u011ferli hissetmesini ve zorluklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 destekliyor.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n
Sosyal ve toplumsal desteklerin de kritik oldu\u011funu belirten Aytop, \u201cSosyal \u00e7evreden alg\u0131lanan destek, yaln\u0131zl\u0131k ve izolasyon hissini azaltarak kayg\u0131 ve depresyona kar\u015f\u0131 koruyucu rol oynuyor. Yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f psikoterapi, bireylerin esneklik, fark\u0131ndal\u0131k ve problem \u00e7\u00f6zme becerilerini art\u0131r\u0131rken, eri\u015filebilir fiziksel ortam, e\u011fitim ve istihdam olanaklar\u0131, zorbal\u0131k ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131;\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin hem g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda hem de psikolojik olarak daha dayan\u0131kl\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Toplumdaki \u00f6nyarg\u0131lar \u00f6zellikli bireyin kendini de\u011ferli hissetmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor<\/p>\n
Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop,\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zay\u0131flatan risklere de dikkat \u00e7ekerek, \u201cEngelin getirdi\u011fi zorunlu s\u0131n\u0131rlamalara ek olarak, toplumdaki \u00f6nyarg\u0131lar, etiketleyici tutumlar ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bireyin kendini de\u011ferli hissetmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor; e\u011fitim, istihdam ve sosyal ya\u015famda ya\u015fanan e\u015fitsizlikler aidiyet duygusunu azalt\u0131yor. S\u00fcrekli m\u00fccadele gerektiren mimari ve sistemsel engeller, kronik stres, t\u00fckenmi\u015flik ve yorgunlu\u011fa yol a\u00e7arken, a\u015f\u0131r\u0131 korumac\u0131 veya bask\u0131c\u0131 aile ve \u00e7evre tutumlar\u0131 bireyin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00f6zg\u00fcven ve kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131 engelleyebiliyor. \u00d6zellikle sonradan\u00a0\u00f6zellikli\u00a0olan bireyler kay\u0131p ve yas s\u00fcreciyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor, umutsuzluk ve belirsizlik d\u00fc\u015f\u00fcnceleri psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 zay\u0131flat\u0131yor; t\u00fcm bunlar depresyon ve kayg\u0131 bozukluklar\u0131 gibi ruhsal sorunlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabiliyor.\u201d dedi.<\/p>\n
Hobilerle ilgilenmek ruhsal dengeyi ve i\u00e7sel g\u00fcveni art\u0131r\u0131yor<\/p>\n
\u00d6zellikli\u00a0bireylerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in duygusal fark\u0131ndal\u0131k geli\u015ftirmelerinin, zor duygular\u0131 tan\u0131y\u0131p kabul etmelerinin ve bunlar\u0131 yarg\u0131s\u0131zca deneyimlemelerinin \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, \u201cBireylerin g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerine odaklanmas\u0131, sanatsal ve sportif faaliyetler, problem \u00e7\u00f6zme, teknoloji kullan\u0131m\u0131 gibi alanlarda kendini ifade etmesi \u00f6zsayg\u0131, \u00f6z-yeterlik ve motivasyonu art\u0131r\u0131yor. D\u00fczenli uyku, dengeli beslenme, fiziksel hareket ve planl\u0131 bir g\u00fcn gibi g\u00fcnl\u00fck rutinler ile sosyal destek a\u011flar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 besliyor. Kendine zaman ay\u0131rmak, hobilerle ilgilenmek, \u00f6z-\u015fefkat g\u00f6stermek ve k\u00fc\u00e7\u00fck, ger\u00e7ek\u00e7i hedefler belirlemek ruhsal dengeyi ve i\u00e7sel g\u00fcveni art\u0131r\u0131yor. Ayr\u0131ca rehabilitasyon programlar\u0131, destek gruplar\u0131 ve gerekti\u011finde profesyonel psikolojik destek, bireyin kaynaklar\u0131n\u0131 etkin \u015fekilde kullanmas\u0131n\u0131, zorluklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 ve anlaml\u0131, ama\u00e7l\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrmesini sa\u011fl\u0131yor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Engellilere destekte toplumun rol\u00fc de b\u00fcy\u00fck<\/p>\n
\u00d6zellikli\u00a0bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca bireysel \u00e7abalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, toplumun tutum, norm, de\u011fer ve fiziki yap\u0131lar\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkili oldu\u011funu ifade eden Aytop, \u201cToplumun\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireyleri kabul eden, kapsay\u0131c\u0131 ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi de\u011ferli g\u00f6ren bir atmosfer olu\u015fturmas\u0131, bireyin kendisini ait ve de\u011ferli hissetmesini sa\u011flar. Fiziksel \u00e7evrede eri\u015filebilirlik d\u00fczenlemeleri, e\u011fitimde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ve kapsay\u0131c\u0131 politikalar; bireyin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00f6zg\u00fcven ve sosyal aidiyet duygusunu g\u00fc\u00e7lendirerek psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011fa katk\u0131 sunar. Ayr\u0131ca toplumun\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylere y\u00f6nelik bilin\u00e7lenmesi ve fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yanl\u0131\u015f inan\u00e7 ve \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 azaltarak sosyal izolasyon ve psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131 riskini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.\u00a0<\/p>\n
Toplumun rol\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca fark\u0131ndal\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; istihdam politikalar\u0131, sosyal destek sistemleri, g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar ve sosyal hizmet mekanizmalar\u0131 da bireyin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini ifade eden Aytop, \u201c\u00d6zellikli\u00a0bireylerin kamusal alanda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131, karar alma s\u00fcre\u00e7lerine dahil edilmesi ve haklar\u0131n\u0131n uygulanabilir olmas\u0131, kendilerini de\u011ferli ve g\u00fcvende hissetmelerini sa\u011fl\u0131yor. Sa\u011fl\u0131k hizmetlerine, rehabilitasyon ve psikolojik deste\u011fe eri\u015fim imk\u00e2nlar\u0131 ile sosyal g\u00fcvenlik mekanizmalar\u0131; ya\u015fam kalitesini art\u0131rarak,\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin hem zorluklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kma kapasitesini hem de i\u00e7sel g\u00fc\u00e7lerini destekliyor.\u201d ifadesinde bulundu.<\/p>\n
Y\u00fcksek psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131k sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olumlu etkiliyor<\/p>\n
Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop, y\u00fcksek psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin hem fiziksel hem de sosyal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumlu etkidi\u011fini belirterek, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
\u201cDayan\u0131kl\u0131 bireyler stresle daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ba\u015fa \u00e7\u0131kar, duygular\u0131n\u0131 d\u00fczenler, sorunlarla etkili \u015fekilde y\u00fczle\u015fir ve gerekti\u011finde sosyal veya profesyonel destek alarak ruhsal y\u00fcklerini hafifletir; bu durum ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve iyile\u015fme s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerinde koruyucu etki sa\u011flar. Ayn\u0131 zamanda dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, bireyin kendi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r; d\u00fczenli kontroller, tedaviye uyum, ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 daha kolay benimsenir. Sosyal ya\u015famda da dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, g\u00fcvenli ili\u015fkiler kurma, ileti\u015fimde rahatl\u0131k ve sosyal etkinliklere kat\u0131l\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131r; yaln\u0131zl\u0131k ve izolasyonu azaltarak ya\u015fam doyumunu y\u00fckseltir. Dayan\u0131kl\u0131 bireyler zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda pes etmek yerine \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 \u00fcretir, e\u011fitim, i\u015f ve topluluk faaliyetlerinde aktif rol al\u0131r, \u00f6zg\u00fcven ve \u00f6z-yeterlik duygular\u0131 sayesinde toplumsal rollere daha cesurca kat\u0131l\u0131r. Bu tutum, hem sosyal ba\u015far\u0131y\u0131 hem de ya\u015famdan keyif alma ve \u00fcretken olma kapasitesini art\u0131rarak\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin genel ya\u015fam kalitesini g\u00fc\u00e7lendirir.\u201d<\/p>\n
Aileler a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu olmaktan ka\u00e7\u0131nmal\u0131<\/p>\n
Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop,\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ailelerin ve bak\u0131c\u0131lar\u0131n rol\u00fcn\u00fcn belirleyici oldu\u011funa vurgu yaparak, \u201cBireyin engellili\u011fini kabul etmek, ele\u015ftirel de\u011fil destekleyici bir tutum sergilemek ve g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nlerine odaklanmak, \u00f6zsayg\u0131, yeterlilik inanc\u0131 ve kendine g\u00fcveni art\u0131r\u0131yor. A\u015f\u0131r\u0131 koruyucu tutumlardan ka\u00e7\u0131nmak, bireyin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazanmas\u0131n\u0131 ve problem \u00e7\u00f6zme becerilerini geli\u015ftirmesini sa\u011flarken, etkili ileti\u015fim de duygular\u0131n ifade edilmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bireyin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda sorumluluk almas\u0131na izin vermek, ki\u015fisel bak\u0131m, ev i\u015fleri veya sosyal aktivitelerde katk\u0131da bulunmas\u0131n\u0131 desteklemek; kontrol duygusunu ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor.\u201d dedi.<\/p>\n
Ailelerin duygusal destek sa\u011flamas\u0131n\u0131n, empati kurmas\u0131n\u0131n ve bireyin duygular\u0131n\u0131 ge\u00e7erli bulmas\u0131n\u0131n psikolojik sa\u011flaml\u0131k i\u00e7in kritik oldu\u011funu belirten Aytop, \u201c\u00d6zellikli\u00a0bireylerin toplumsal hayata kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerine aktif kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 desteklemek, ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 fark edip takdir etmek dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131yor. Ayr\u0131ca ailelerin ve bak\u0131m verenlerin kendi fiziksel ve ruhsal sa\u011fl\u0131klar\u0131na \u00f6zen g\u00f6stermesi, sosyal ve profesyonel desteklerden faydalanmalar\u0131;\u00a0\u00f6zellikli\u00a0bireye sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir destek sunabilmelerini sa\u011fl\u0131yor.\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi NP\u0130STANBUL Hastanesi Uzman Klinik Psikolog Emine Ak\u0131n Aytop,\u00a03 Aral\u0131k D\u00fcnya Engelliler G\u00fcn\u00fc dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikli bireylerin psikolojik dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rleri de\u011ferlendirdi. \u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8540,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[4000,995,3999,741,663],"class_list":["post-8539","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-bireyin","tag-bireylerin","tag-ozellikli","tag-psikolojik","tag-sosyal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8539"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8539\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}