{"id":8987,"date":"2026-02-05T01:23:26","date_gmt":"2026-02-04T22:23:26","guid":{"rendered":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/2026\/02\/05\/tema-vakfi-saglikli-kentler-icin-saglikli-topraklara-ihtiyacimiz-var\/"},"modified":"2026-02-05T01:23:26","modified_gmt":"2026-02-04T22:23:26","slug":"tema-vakfi-saglikli-kentler-icin-saglikli-topraklara-ihtiyacimiz-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/2026\/02\/05\/tema-vakfi-saglikli-kentler-icin-saglikli-topraklara-ihtiyacimiz-var\/","title":{"rendered":"TEMA Vakf\u0131: Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kentler i\u00e7in, sa\u011fl\u0131kl\u0131 topraklara ihtiyac\u0131m\u0131z var!"},"content":{"rendered":"<p>TEMA Vakf\u0131, 5 Aral\u0131k D\u00fcnya Toprak G\u00fcn\u00fc\u2019nde topra\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131m\u0131zdaki hayati rol\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatarak, kentlerde h\u0131zla artan betonla\u015fman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 toprak kayb\u0131na dikkat \u00e7ekti. Vak\u0131f, bu y\u0131l &#8220;Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Kentler \u0130\u00e7in Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Topraklar&#8221; temas\u0131yla kutlanan \u00f6zel g\u00fcnde; kentlerde ya\u015fayan insanlar\u0131n, iklim krizi ve artan n\u00fcfus sebebiyle topra\u011f\u0131n sundu\u011fu ya\u015famsal hizmetlere her zamankinden daha fazla ihtiyac\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>TEMA Vakf\u0131 Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Deniz Ata\u00e7, t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 kentler i\u00e7in topra\u011f\u0131 koruman\u0131n her zamankinden \u00f6nemli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek \u015fu \u015fekilde konu\u015ftu:<\/p>\n<p>&#8220;K\u0131rsal alanlar\u0131 h\u0131zla yutarak b\u00fcy\u00fcyen kentler topra\u011f\u0131 yok ediyor. Oysa iklim krizi ve artan g\u0131da ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kentlerin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve refah\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 topraklara ve topra\u011f\u0131n hayat verdi\u011fi ye\u015fil alanlara ba\u011fl\u0131.&#8221;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de 35 y\u0131lda, \u0130stanbul b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde alan kente d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc<\/p>\n<p>Hem d\u00fcnyada hem \u00fclkemizde kent alanlar\u0131 son 35 y\u0131lda iki kat artt\u0131. 1990\u20132018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda d\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk T\u00fcrkiye, T\u00fcrkiye\u2019de ise yakla\u015f\u0131k bir \u0130stanbul b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde yeni kent yap\u0131lar\u0131 in\u015fa edildi. Bu veriler, gezegenimizde her g\u00fcn 33 bin 170; \u00fclkemizde ise 667 futbol sahas\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde topra\u011f\u0131n betonla kapland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>Kentlerin b\u00fcy\u00fcmesinin \u00e7o\u011fu zaman verimli tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n yok edilmesiyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini belirten Deniz Ata\u00e7, &#8220;Ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen tar\u0131m alan\u0131 son 30 y\u0131lda y\u00fczde 50 azald\u0131. \u00dclkemizde hi\u00e7 tar\u0131m alan\u0131 kayb\u0131 ya\u015fanmasa bile, artan n\u00fcfus nedeniyle mevcut tar\u0131m alanlar\u0131 20 y\u0131l sonra yetersiz hale gelme tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda iklim krizi sebebiyle azalan ya\u011f\u0131\u015flar ve artan kurakl\u0131klar tar\u0131msal \u00fcretimi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Bu tabloya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda daha fazla verimli tar\u0131m arazisi kaybetmememiz ve bu alanlar\u0131 ba\u015fka ama\u00e7lar i\u00e7in kullanmamam\u0131z gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcyoruz.&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Tar\u0131m topraklar\u0131m\u0131z kayboluyor; g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi tehlikede\u00a0<\/p>\n<p>Plans\u0131z kentle\u015fme ve kontrols\u00fcz yap\u0131la\u015fman\u0131n, iklim krizi ile artan sel, ta\u015fk\u0131n ve a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar\u0131n etkilerini daha da \u015fiddetlendirdi\u011fini ifade eden Ata\u00e7, n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kentlerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>&#8220;Bug\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 58\u2019i, T\u00fcrkiye\u2019de ise yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 80\u2019i kentlerde ya\u015f\u0131yor. Oysa kentlerdeki insanlar\u0131n g\u0131das\u0131 betonla\u015fan \u015fehirlerde de\u011fil, k\u0131rsaldaki topraklarda \u00fcretiliyor. Kentle\u015fme sebebiyle kaybetti\u011fimiz tar\u0131m topraklar\u0131m\u0131z\u0131n yan\u0131nda ba\u015fta erozyon olmak \u00fczere, yanl\u0131\u015f uygulamalar ve yayg\u0131nla\u015fan tar\u0131m kimyasallar\u0131 sebebiyle de tar\u0131m topraklar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fczde 30\u2019u \u00fcretkenli\u011fini kaybediyor. Her y\u0131l d\u00fcnyada ortalama 75 milyar ton, T\u00fcrkiye\u2019de ise 642 milyon ton verimli \u00fcst topra\u011f\u0131 kaybediyoruz.&#8221;<\/p>\n<p>Ata\u00e7, bu gidi\u015fat\u0131n gelecekte yarataca\u011f\u0131 riskleri ise \u015f\u00f6yle \u00f6zetledi:<\/p>\n<p>&#8220;B\u00f6yle devam ederse 2050\u2019de d\u00fcnyadaki tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve verimlili\u011fini kaybedecek. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u0131da ihtiyac\u0131m\u0131z y\u00fczde 50 artacak. Kentte ya\u015fasak bile topra\u011f\u0131 koruman\u0131n g\u0131dam\u0131z\u0131n g\u00fcvencesi oldu\u011funu bilmeliyiz.&#8221;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki kentsel ye\u015fil alan oran\u0131 %1\u2019in alt\u0131nda<\/p>\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cakl\u0131klar her y\u0131l y\u00fcz binlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7\u0131yor. Kentlerde topra\u011f\u0131n hayat verdi\u011fi ye\u015fil alanlar ve a\u011fa\u00e7lar ise g\u00f6lge sa\u011flayarak, radyasyonu azaltarak ve havay\u0131 nemlendirerek s\u0131cakl\u0131klar\u0131 birka\u00e7 derece d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor ve ya\u015fam kalitesini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmalar, bir a\u011fac\u0131n g\u00f6lgesinin a\u00e7\u0131k alana k\u0131yasla 5\u201312\u00b0C, yo\u011fun ye\u015fil alanlara sahip kentlerin ise ortalama 3\u00b0C daha serin oldu\u011funu ortaya koyuyor. Ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fmesi gereken ye\u015fil alan b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en az 9 m\u00b2 olmas\u0131 gerekirken, \u00f6nerilen b\u00fcy\u00fckl\u00fck ise 50 m\u00b2. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de kentsel ye\u015fil alan oran\u0131 y\u00fczde 1\u2019in alt\u0131nda ve kentlerdeki ye\u015fil alanlar, ihtiya\u00e7 duyulan\u0131n yaln\u0131zca alt\u0131da biri kadar.<\/p>\n<p>&#8220;Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kentler i\u00e7in topra\u011f\u0131 merkeze alan planlama \u015fart&#8221;<\/p>\n<p>Deniz Ata\u00e7 topraklar\u0131n korunmas\u0131n\u0131n; su d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik ve iklim direnci gibi \u00e7evresel konular\u0131n yan\u0131nda tar\u0131msal \u00fcretim, g\u0131da ve su g\u00fcvenli\u011fi, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomik ve toplumsal konularda da kritik bir sorumluluk oldu\u011funu \u015fu s\u00f6zlerle vurgulad\u0131:<\/p>\n<p>&#8220;Topra\u011f\u0131 kaybetmek ya\u015fam\u0131 kaybetmektir. Topra\u011f\u0131n\u0131 kaybeden bir \u00fclke, suyunu, g\u0131das\u0131n\u0131 ve do\u011fal varl\u0131klar\u0131n\u0131 da kaybeder. Artan n\u00fcfusu beslemek, afet risklerini azaltmak ve iklim kriziyle ba\u015fa \u00e7\u0131kmak istiyorsak, topra\u011f\u0131 merkeze koymak zorunday\u0131z.\u201d<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kentler i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 topraklara ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Ata\u00e7 karar vericilere ve yerel y\u00f6netimlere seslendi: &#8220;Bug\u00fcn al\u0131nan her karar, gelece\u011fimizi ve ya\u015fam kalitemizi belirliyor. Bilimi, do\u011fay\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 esas alan planlamalar yap\u0131lmal\u0131; ba\u015fta toprak olmak \u00fczere t\u00fcm do\u011fal varl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131 ve bozuluma u\u011frayan topraklar\u0131n iyile\u015ftirilmesi konusunda acilen somut ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131.&#8221;<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TEMA Vakf\u0131, 5 Aral\u0131k D\u00fcnya Toprak G\u00fcn\u00fc\u2019nde topra\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131m\u0131zdaki hayati rol\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatarak, kentlerde h\u0131zla artan betonla\u015fman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 toprak kayb\u0131na dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8988,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[419,4148,406,4147,118],"class_list":["post-8987","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-kentler","tag-kentlerde","tag-saglikli","tag-topragi","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8987"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8987\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}