\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131k konusunu de\u011ferlendirdi.<\/p>\n
“Mindfulness” kavram\u0131 T\u00fcrk\u00e7ede “Bilin\u00e7li Fark\u0131ndal\u0131k”<\/p>\n
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Mindfulness” kavram\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7eye “Bilin\u00e7li Fark\u0131ndal\u0131k” olarak \u00e7evrilmesinin yerinde bir tan\u0131mlama oldu\u011funu belirterek,\u00a0“Asl\u0131nda bu, bilin\u00e7li zihinsel ve duygusal fark\u0131ndal\u0131k demektir. Bir zihinsel boyutu var, bir de duygusal boyutu. Bu fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u00fc\u00e7 ana aya\u011f\u0131 var: Niyet, dikkat ve tutum.”\u00a0dedi. Prof. Dr. Tarhan, bu \u00fc\u00e7 aya\u011f\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fini \u015fu s\u00f6zlerle a\u00e7\u0131klad\u0131:<\/p>\n
“Birincisi niyet aya\u011f\u0131d\u0131r. Ki\u015fi, niyetini \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kan olaylara de\u011fil, kendi ger\u00e7ek hedeflerine y\u00f6neltmeyi bilmelidir. ‘Kontrol bende, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m olaylarda de\u011fil’ duygusu \u00f6nemlidir. \u0130kinci ad\u0131mda dikkat devreye girer. Niyeti tam da olsa, ki\u015fi dikkatini do\u011fru noktaya y\u00f6neltmelidir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcnde ise tutum geli\u015ftirilmesi gerekir. Ya\u015fanan zor olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi tutumunu se\u00e7ebilmesi ki\u015finin elindedir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 zaman, ki\u015fi zihinsel y\u00f6netimini kendisi ele al\u0131r.”<\/p>\n
Meditasyon Mindfulness ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor<\/p>\n
Meditasyonun s\u0131k\u00e7a Mindfulness ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Tarhan, ikisi aras\u0131ndaki temel fark\u0131 ortaya koydu. Meditasyonun bir gev\u015feme tekni\u011fi oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Tarhan,\u00a0“Meditasyonun da \u00fc\u00e7 \u00f6nemli aya\u011f\u0131 vard\u0131r: Zihinsel olarak bir konuya odaklanmak, nefes egzersizleri gibi ritmik bir hareket yapmak ve genellikle rahatlat\u0131c\u0131 bir m\u00fczik ya da ses olmas\u0131\u2026 Bu \u00fc\u00e7\u00fc ile meditasyon ger\u00e7ekle\u015fir. Ancak unutmamak gerekir ki meditasyon, Mindfulness’\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bir tekniktir sadece. Bir alt dal\u0131, bir arac\u0131d\u0131r. \u00dcst konsept bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131kt\u0131r.”\u00a0ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Mindfulness’\u0131n beyin \u00fczerindeki n\u00f6robilimsel etkileri kan\u0131tland\u0131<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, Mindfulness’\u0131n beyin \u00fczerindeki n\u00f6robilimsel etkilerinin art\u0131k kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, “Mindfulness’\u0131n e\u011fitti\u011fi organ beynimizdir. Birincisi, beynimizin CEO’su olan ‘Kaptan K\u00f6\u015fk\u00fc’, yani frontal b\u00f6lgeyi y\u00f6netmeyi \u00f6\u011fretir. Planlama, zamanlama gibi y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc i\u015flevler burada kontrol edilir. \u0130kincisi, beynimizin alarm b\u00f6lgesi olan Amigdala’y\u0131 y\u00f6netir. Tehdit kar\u015f\u0131s\u0131nda harekete ge\u00e7en Amigdala’dan gelen uyaranlar\u0131 fark edip sakin kalmay\u0131 sa\u011flar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise beynin ‘otomatik pilotu’ olan ‘Default Mode Network’\u00fc d\u00fczenler. Bu network’\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 aktif olmas\u0131, kayg\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6sterir.” dedi.<\/p>\n
Mindfulness’\u0131n h\u00fccresel d\u00fczeyde de etkileri var<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, Mindfulness’\u0131n h\u00fccresel d\u00fczeyde de etkileri oldu\u011funu, Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc bir ara\u015ft\u0131rmaya at\u0131fta bulunarak, “Kronik stres alt\u0131nda, h\u00fccrelerin ka\u00e7 defa b\u00f6l\u00fcnece\u011fini g\u00f6steren telomerler h\u0131zla y\u0131pran\u0131r ve DNA hasar\u0131 olu\u015fur. Bu da erken ya\u015flanmad\u0131r. Mindfulness, stresi y\u00f6netmeyi \u00f6\u011freterek telomerleri onaran Telomeraz enziminin daha verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Yani biyolojik ya\u015flanmay\u0131 yava\u015flat\u0131r.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Ama\u00e7 zor duygular\u0131 y\u00f6netmek<\/p>\n
Mindfulness’\u0131n yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan bir y\u00f6n\u00fcne de de\u011finen Prof. Dr. Tarhan, bunun bir “pozitif d\u00fc\u015f\u00fcnce” dayatmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Prof. Dr. Tarhan, “A\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme (overthinking), beynin yo\u011fun bir \u015fekilde stres hormonu salg\u0131lamas\u0131na neden olur. Bu durum, serotonin ve dopamin gibi beynin temel kimyasallar\u0131n\u0131n h\u0131zla t\u00fckenmesine yol a\u00e7ar. T\u0131pk\u0131 kronik stresin telomerleri k\u0131saltarak ya\u015fam s\u00fcresini etkilemesi gibi, beynin kimyasal seviyesini de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Peki, Mindfulness bunu nas\u0131l engelliyor? Genellikle Mindfulness, ‘an\u0131 ya\u015famak’ olarak yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131l\u0131yor; oysa do\u011frusu ‘anda ya\u015famakt\u0131r. ‘Mindfulness demek pozitif d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fil; zor durumlarda, stres esnas\u0131nda so\u011fukkanl\u0131 kalma becerisine sahip olmakt\u0131r. Anda kalmakt\u0131r. Bu ki\u015filer ya ge\u00e7mi\u015fte ya\u015f\u0131yorlar ya gelecekte, bug\u00fcn\u00fc ka\u00e7\u0131r\u0131yorlar. Oysa felsefe basittir: Ge\u00e7mi\u015ften \u00f6\u011fren, bug\u00fcn\u00fc ya\u015fa, gelece\u011fe bak.”\u00a0\u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Mevcut durumu kabul etme \u00f6nemli\u2026<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, bu s\u00fcre\u00e7te mevcut durumu kabul etme kavram\u0131n\u0131n da kritik oldu\u011funu dile getirerek, “Ki\u015finin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fi, de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi \u015feyler vard\u0131r. Bunu kabul etmesi gerekir. Ho\u015fuma gitmese de bunu ya\u015famam gerekiyormu\u015f diyebilmek \u00f6nemlidir. Unutmay\u0131n; bir \u015feye \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde \u00e7aresi varsa \u00fcz\u00fclmeye de\u011fmez, \u00e7aresi yoksa \u00fcz\u00fclseniz de de\u011fi\u015fmeyece\u011fi i\u00e7in yine \u00fcz\u00fclmeye de\u011fmez.”<\/p>\n
Mindfulness’\u0131n uzun vadeli hedefler i\u00e7in bug\u00fcnk\u00fc zorluklar\u0131 tolere etme becerisi kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131na da vurgu yapan Prof. Dr. Tarhan, \u201cNiyetlenmi\u015f davran\u0131\u015f, beyinde tamamen farkl\u0131 bir a\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Ki\u015fiyi haz odakl\u0131 k\u0131sa vadeli hedeflerden \u00e7\u0131kar\u0131p, anlam odakl\u0131 uzun vadeli hedeflere y\u00f6neltir. \u015eu anda bir \u015feyden fedak\u00e2rl\u0131k yap\u0131yorsun, konforun ka\u00e7\u0131yor ama bu sana 3-5 sene sonra ne kazand\u0131racak? \u0130\u015fte fark\u0131ndal\u0131k, bu ba\u011flant\u0131y\u0131 kurabilmektir.” dedi.<\/p>\n
Stres kar\u015f\u0131s\u0131nda so\u011fukkanl\u0131 kalma becerisi kazanma<\/p>\n
Mindfulness’\u0131n tek seferlik bir uygulama ile sonu\u00e7 vermeyece\u011fini belirten Prof. Dr. Tarhan, bu becerinin beyne nas\u0131l \u00f6\u011fretildi\u011fini bilimsel y\u00f6ntemlerle anlatt\u0131:<\/p>\n
“Bunu bir anl\u0131k yaparsan\u0131z olmuyor. S\u00fcrekli yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman art\u0131k stres kar\u015f\u0131s\u0131nda so\u011fukkanl\u0131 kalma becerisi kazan\u0131yorsunuz. Hatta biz bunu Neurofeedback gibi, ki\u015finin beyninde Alfa dalgas\u0131 \u00fcretmeyi \u00f6\u011fretti\u011fimiz tedavi y\u00f6ntemleriyle \u00f6l\u00e7\u00fcyoruz. Ki\u015fi, ekrandaki bir oyunu oynayarak beynindeki Beta dalgalar\u0131n\u0131 azalt\u0131p Alfa dalgalar\u0131n\u0131 art\u0131rmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi zaman, beyin bu dalgay\u0131 alet tak\u0131l\u0131 olmadan da \u00fcretmeyi \u00f6\u011freniyor. Otomatikle\u015fiyor.”<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, bu tekni\u011fin art\u0131k psikiyatride “dokulara sayg\u0131l\u0131 hekimlik” olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirterek,\u00a0“T\u0131ptaki klasik y\u00f6ntem ameliyat etmek, en g\u00fc\u00e7l\u00fc ila\u00e7lar\u0131 vermektir. Bu, m\u00fcdahaleci bir tekniktir. Mindfulness ise laparoskopik cerrahi gibidir. \u0130nsan\u0131n psikolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmadan, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirerek hastal\u0131\u011f\u0131 yenmeye benzer.” ifadesinde bulundu.<\/p>\n
Fark\u0131ndal\u0131k ki\u015fiyi mutsuz eder mi?<\/p>\n
Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n ki\u015fiyi mutsuz etti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki ele\u015ftirilere de yan\u0131t veren Prof. Dr. Tarhan, “Mutluluktan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nemli. \u0130ki t\u00fcrl\u00fc mutluluk var: Biri hedonik mutluluk, yani haz mutlulu\u011fu. Di\u011feri ise anlam mutlulu\u011fu. Haz mutlulu\u011fu beynin dopamin yolaklar\u0131yla, anlam mutlulu\u011fu ise serotonin yolaklar\u0131yla ilgilidir. Dopamin k\u0131sa vadelidir, h\u0131zla t\u00fckenir ve beyin tekrar ister. E\u011fer mutlulu\u011fu s\u0131f\u0131r stresli bir hayat olarak hedefliyorsak, bunun ad\u0131 sahte mutluluktur. Nas\u0131l paran\u0131n sahtesine \u00f6zen g\u00f6stermiyorsak, mutlulu\u011fun da sahtesini ay\u0131rt etmemiz gerekir. Sat\u0131n al\u0131nabilen, somut \u015feylerden elde edilen mutluluk sahte mutluluktur.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Mutsuz g\u00f6z\u00fcken bir olaya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir g\u00f6zle bak\u0131n<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, fark\u0131ndal\u0131k s\u00fcrecinde ya\u015fanan y\u00fczle\u015fme anlar\u0131n\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011finin ili\u015fkin de \u201cBug\u00fcn\u00fcn \u0131st\u0131rab\u0131, yar\u0131n\u0131n ne\u015fesidir. Bunu anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda mutsuzluk hissini y\u00f6netirsiniz. Bunu yaparken kilit beceri g\u00f6zlemci olmay\u0131 \u00f6\u011frenmektir. Kendi duygular\u0131na kar\u015f\u0131 da g\u00f6zlemci olacaks\u0131n, d\u0131\u015far\u0131dan sana sunulan duygulara kar\u015f\u0131 da… G\u00f6zlemci oldu\u011fun zaman o duygu sana bula\u015fm\u0131yor, zihinsel olarak o duyguyu sat\u0131n alm\u0131yorsunuz. Mutsuz g\u00f6z\u00fcken bir olaya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir g\u00f6zle bakabilen ki\u015fi, olay\u0131 hemen duygusal olarak onaylamaz. Bu, kendili\u011finden olmaz, \u00f6\u011frenilmesi gereken bir beceridir.” \u015feklinde bilgi verdi.<\/p>\n
\u00d6zellikle dijital \u00e7a\u011f\u0131n getirdi\u011fi h\u0131zl\u0131 ve s\u00fcrekli uyaran ak\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 “dijital detoks” ve kendine zaman ay\u0131rman\u0131n \u00f6nemini vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, ki\u015finin kendi ruh haline objektif bakabilmesinin modern insan\u0131n en temel ihtiya\u00e7lar\u0131ndan biri oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
Beynimiz de biyolojik bir bilgisayar gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor<\/p>\n
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bir bilgisayar\u0131n \u00f6n bellek doluysa yava\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, beynimizin de biyolojik bir bilgisayar gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydederek, “Bir bilgisayar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn; \u00f6n belle\u011fi doluysa yava\u015flar. Beynimiz de biyolojik bir bilgisayar gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Beynimizdeki algoritmalar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30’u genetik, y\u00fczde 70’i ise sonradan \u00f6\u011frenilir. \u00d6\u011frendi\u011fimiz bu algoritmalar\u0131 yeni bilgilerle yeniden yazmak gerekiyor. E\u011fer beynimizdeki algoritmalar\u0131 de\u011fi\u015ftirmezsek, eski sorulara eski cevaplar veririz. H\u00e2lbuki eski sorulara yeni cevaplar vermek gerekiyor. Bu, beynimizin n\u00f6roplastisite \u00f6zelli\u011fiyle ilgilidir.” dedi.<\/p>\n
Mindfulness tekni\u011fi i\u00e7in ki\u015finin ya\u015fam felsefesine g\u00f6re kendisine ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir zaman olmal\u0131<\/p>\n
Bu zihinsel becerinin g\u00fcnl\u00fck hayata nas\u0131l entegre edilece\u011fini de a\u00e7\u0131klayan Prof. Dr. Tarhan, “Mindfulness tekni\u011fi i\u00e7in ki\u015finin ya\u015fam felsefesine g\u00f6re kendisine ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir zaman olmas\u0131 gerekiyor. Bu, meditatif bir eylemdir. Asl\u0131nda do\u011fan\u0131n h\u0131z ve ritmine uygun ya\u015famakt\u0131r. Her g\u00fcn en az 20 dakika kendinize sessiz bir zaman ay\u0131r\u0131n. Bu, ki\u015finin rutinden kopup durup d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, yeniden de\u011ferlendirdi\u011fi bir molad\u0131r. O anda beynin ‘otomatik pilotu’ olan Default Mode Network harekete ge\u00e7er ve beyin stres hormonlar\u0131n\u0131 azaltarak rahatlar. Hatta arama motorlar\u0131 bile ‘Search Yourself’ (Kendini Ara) diyerek bu i\u00e7sel yolculu\u011fu te\u015fvik ediyor. Hayat olumlu ve olumsuz olaylardan olu\u015fan bir \u00e7e\u015fnidir. Olumluyu da g\u00f6rece\u011fiz olumsuzu da g\u00f6rece\u011fiz ama olay\u0131 h\u0131zla analiz ettikten sonra olumluya odaklanaca\u011f\u0131z. Devaml\u0131 gerilime ve kronik strese hi\u00e7bir v\u00fccut dayanmaz. Bir ki\u015finin stres y\u00f6netimini \u00f6\u011frenmesi gerektir. Stres y\u00f6netimini \u00f6\u011frenmesi bunun i\u00e7in beynindeki n\u00f6roplastiteyi geli\u015ftirebilmektir” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Prof. Dr. Tarhan, bu prati\u011fin zamanla otomatikle\u015fen bir beceriye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirterek, bir davran\u0131\u015f\u0131n kal\u0131c\u0131 hale gelme s\u00fcrecini \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/p>\n
“Duyguyla d\u00fc\u015f\u00fcnce birle\u015fir ve ki\u015fi bunu kabul ederse ‘inan\u0131\u015f’ olur. \u0130nan\u0131\u015f\u0131 alt\u0131 hafta kadar tekrar ederseniz ‘al\u0131\u015fkanl\u0131k’ olur. Al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131 hafta daha devam ettirirseniz ‘ki\u015filik’ haline gelir. Art\u0131k o ki\u015fi, bir olayla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda bunu otomatik olarak yapar.”<\/p>\n
“\u0130\u00e7sel ele\u015ftirmeni” y\u00f6netmek<\/p>\n
Mindfulness’\u0131n en kritik boyutlar\u0131ndan birinin “i\u00e7sel ele\u015ftirmeni” y\u00f6netmek oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:\u00a0<\/p>\n
“Hepimizin beyninde kendisini a\u015fa\u011f\u0131layan bir ele\u015ftirmen var. Mindfulness prati\u011fi yapan bir kimse, i\u00e7indeki ele\u015ftirmene ‘Dur, hay\u0131r’ diyebilir. ‘\u015eu s\u00f6yledi\u011fin hakl\u0131 ama bu s\u00f6yledi\u011fin yanl\u0131\u015f’ diyerek onu y\u00f6netebilir. Kendimizi bu ele\u015ftirmene kapt\u0131r\u0131rsak, r\u00fczg\u00e2rda yelkensiz s\u00fcr\u00fcklenen bir gemi gibi savruluruz. \u0130\u00e7imizdeki ele\u015ftirmeni y\u00f6netmek de bu s\u00fcrecin \u00f6nemli bir boyutudur.”\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Kurucu Rekt\u00f6r\u00fc, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bilin\u00e7li fark\u0131ndal\u0131k konusunu de\u011ferlendirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9335,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[733,1136,4277,480,688],"class_list":["post-9334","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-farkindalik","tag-kisinin","tag-mindfulness","tag-oldugunu","tag-tarhan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9334"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9334\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vansondakikahaberler.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}